Αγγειογραφία στεφανιαίων αγγείων, αριστεράς κοιλίας και αορτογραφία, καθώς και δεξιός καθετηριασμός, εκτελούνται στο αιμοδυναμικό εργαστήριο υπό τοπική αναισθησία με στόχο την διάγνωση και εκτίμηση των αιμοδυναμικών επιπτώσεων παθήσεων του μυοκαρδίου, των καρδιακών βαλβίδων, των αγγείων της πνευμονικής και συστηματικής κυκλοφορίας.

Ο ασθενής, αφού ενημερωθεί και δώσει γραπτή συγκατάθεση, προσέρχεται για προγραμματισμένη εισαγωγή στην Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική. Την επόμενη μέρα ο ιατρός θα ξεκινήσει την επέμβαση στο αιμοδυναμικό εργαστήριο, η οποία διαρκεί 15-30 λεπτά με αντισηψία της περιοχής όπου εισάγεται ο καθετήρας (κατά κανόνα στον καρπό του χεριού, εναλλακτικά στη βουβωνική περιοχή). Ο ασθενής είναι συνδεδεμένος με monitor που παρακολουθεί τον καρδιακό ρυθμό, και φέρει φλεβικό καθετήρα σε ένα από τα δύο χέρια. Ο καθετήρας εισάγεται στην αρτηρία μετά από τοπική αναισθησία, προωθείται στο κατάλληλο σημείο, όπου και γίνεται έγχυση σκιαγραφικής ουσίας και με τη βοήθεια των ακτίνων Χ γίνεται καταγραφή της ροής της στα στεφανιαία αγγεία. Στη συνέχεια ο ασθενής νοσηλεύεται κατακεκλιμένος και εξέρχεται την επόμενη ημέρα.

Αγγειοπλαστική με μπαλόνι και τοποθέτηση ενδοστεφανιαίου πλέγματος (stent) πραγματοποιείται σε ασθενείς με αιμοδυναμικά σημαντικές στενώσεις των στεφανιαίων αγγείων. Η παρέμβαση εκτελείται υπό τοπική αναισθησία και ακτινοσκοπική καθοδήγηση στο αιμοδυναμικό εργαστήριο.

Ο βηματοδότης είναι μία μικρή συσκευή που εμφυτεύεται υπό τοπική αναισθησία στο θωρακικό τοίχωμα. Μέσω ενός ή δύο καλωδίων που εισάγεται στην υποκλείδια φλέβα και καταλήγει στη δεξιά κοιλία ή/και δεξιό κόλπο, ο βηματοδότης μπορεί να χορηγήσει ηλεκτρικούς παλμούς στην καρδιά υποκαθιστώντας το φυσιολογικό σύστημα πυροδότησης της καρδιακής συστολής όταν αυτό δυσλειτουργεί. Οι βηματοδότες τοποθετούνται σε ασθενείς με συμπτωματικές διαταραχές του καρδιακού ρυθμού ή της αγωγής.

Ο αμφικοιλιακός βηματοδότης είναι συσκευή που εμφυτεύεται όπως και οι κοινοί βηματοδότες έχει όμως την δυνατότητα ενεργοποίησης και των δύο κοιλιών «επανασυγχρονίζοντας» τη λειτουργία τους. Λόγω αυτής της δυνατότητας επιτρέπει βελτίωση της λειτουργίας του καρδιακού μυός και βελτίωση της πρόγνωσης και των συμπτωμάτων καρδιακής ανεπάρκειας. Ένδειξη εμφύτευσης αμφικοιλιακού βηματοδότη έχουν ασθενείς με σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια (συμπτωματικοί παρά το ότι λαμβάνουν την καλύτερη δυνατή φαρμακευτική αγωγή) και ενδείξεις δυσσυγχρονισμού (αποσυγχρονισμού) της αριστεράς και δεξιάς κοιλίας στο ηλεκτοκαρδιογράφημα και το υπερηχοκαρδιογράφημα.

Ο απινιδωτής είναι μια συσκευή επίσης μικρού μεγέθους, λίγο μεγαλύτερη από ένα βηματοδότη, η οποία παρακολουθεί τον καρδιακό ρυθμό και ανατάσσει αυτόματα την επικίνδυνες κοιλιακές αρρυθμίες. Ο απινιδωτής εμφυτεύεται από τη φλεβική οδό και η γεννήτρια τοποθετείται στο θωρακικό τοίχωμα. Αποτελείται από 1 ή 2 ηλεκτρόδια. Η εμφύτευση μόνιμου απινιδωτή συνιστάται σε ασθενείς με προηγούμενο επεισόδια εμμένουσας κοιλιακής ταχυκαρδίας ή κοιλιακής μαρμαρυγής, που δεν οφείλεται σε αναστρέψιμα αίτια. Ένδειξη εμφύτευσης έχουν υπό προϋποθέσεις και ασθενείς υψηλού κινδύνου για εκδήλωση κοιλιακών αρρυθμιών όπως ασθενείς με σοβαρή δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας και ασθενείς με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.

Επιστημονικά υπεύθυνοι: Δημήτριος Τζιακάς, Δημήτριος Στάκος

Το ωοειδές τρήμα είναι μια μικρή «τρύπα» (σωληνωτή επικοινωνία) που έχουν τα μωρά στην καρδιά τους όταν βρίσκονται στη μήτρα που συνήθως κλείνει φυσικά μετά τη γέννηση. Ωστόσο, στο 25% των ατόμων αυτό το τρήμα δεν κλείνει εντελώς και παραμένει «βατό» (ανοιχτό). Η τρύπα είναι στον τοίχωμα που χωρίζει τους δύο άνω θαλάμους στην καρδιά (μεσοκολπικό τοίχωμα)  που συλλέγουν το αίμα που επιστρέφει από το σώμα. Στους περισσότερους ανθρώπους η τρύπα δεν προκαλεί προβλήματα, αλλά σε μερικούς ανθρώπους μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλικά επεισόδια.

Σε νεαρούς ασθενείς (< 60 ετών) που έχουν υποστεί αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και δεν έχει ανευρεθεί άλλη αιτία για το επεισόδιο αυτό μετά από ενδελεχή εργαστηριακό έλεγχο (κρυπτογενές αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο), η παρουσία βατού ωοειδούς τρήματος με ανατομικά χαρακτηριστικά υψηλής επικινδυνότητας στον έλεγχο με διοισοφάγειο υπερηχοκαρδιογράφημα, έχει αποδειχθεί ότι η σύγκλειση του τρήματος με την τοποθέτηση ειδικής συσκευής είναι ανώτερη της φαρμακευτικής αγωγής.

Στις περιπτώσεις αυτές, η θεραπεία είναι η σύγκλειση του βατού ωοειδούς τρήματος με την τοποθέτηση μιας ειδικής συσκευής η οποία εμποδίζει την επικοινωνία μεταξύ των δύο άνω θαλάμων της καρδιάς (κόλπους) και έτσι ελαχιστοποιείται η υποτροπή του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου. Η επέμβαση γίνεται στο Αιμοδυναμικό Εργαστήριο, διαδερμικά διαμέσου καθετήρων, διαρκεί 1 ώρα υπό ήπια αναισθησία. Η νοσηλεία του ασθενούς διαρκεί 1-2 ημέρες επιμερισμένη 1 ημέρα στην Στεφανιαία Μονάδα και 1 ημέρα στην Καρδιολογική Κλινική.

Η συχνότερη αιτία των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων προέρχεται από την καρδιά και οφείλεται στην κολπική μαρμαρυγή, η οποία είναι μία από τις συχνότερες καρδιακές αρρυθμίες ιδιαίτερα στις μεγάλες ηλικίες. Όταν ένας ασθενής πάθει επεισόδιο κολπικής μαρμαρυγής, ο αριστερός κόλπος της καρδιάς παύει να συστέλλεται αλλά «μαρμαίρει» δηλαδή «τρεμουλιάζει»  με συνέπεια το αίμα να λιμνάζει εντός αυτού. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία θρόμβων, με πιο συχνή εντόπιση το ωτίο του αριστερού κόλπου, ένα ανατομικό μόρφωμα που ομοιάζει με σακουλάκι. Οι θρόμβοι αυτοί, διαμέσου της κυκλοφορίας, φτάνουν στις αρτηρίες του εγκεφάλου και τις αποφράσσουν, προκαλώντας αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια.

Ο κίνδυνος για αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια αυξάνει με την ηλικία, αλλά και λόγω άλλων παθήσεων, όπως είναι η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, το προηγούμενο αγγειακό εεγκεφαλικό επεισόδιο και η καρδιακή ανεπάρκεια. Η ενδεδειγμένη θεραπεία για την πρόληψη των εγκεφαλικών επεισοδίων σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή (άνω των 65 ετών ή με κάποιον παράγοντα κινδύνου) είναι τα αντιπηκτικά φάρμακα [είτε τα παλαιότερα κουμαρινικά αντιπηκτικά (Sintrom) είτε τα νεοτέρα από του στόματος αντιπηκτικά (DOACs: Rivaroxaban, Apixaban, Dabigatran)], τα οποία παρεμβαίνουν στους μηχανισμούς πήξης του αίματος και εμποδίζουν τη δημιουργία θρόμβων. Παρόλα αυτά, σε ένα ποσοστό ασθενών  με κολπική μαρμαρυγή και ένδειξη για λήψη των φαρμακευτικών σκευασμάτων αυτών (υψηλός θρομβωτικός κίνδυνος) ΔΕΝ είναι δυνατή η συμμόρφωση στην αγωγή λόγω προηγούμενης κλινικά σημαντικής αιμορραγίας ή υψηλό κίνδυνο για αιμορραγία.

Στις περιπτώσεις αυτές, η θεραπεία είναι ο αποκλεισμός ή σύγκλειση του ωτίου του αριστερού κόλπου με την τοποθέτηση μιας ειδικής συσκευής η οποία εμποδίζει τους θρόμβους που δημιουργούνται εντός του ωτίου του αριστερού κόλπου να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος εντός της καρδιάς. Η επέμβαση γίνεται στο Αιμοδυναμικό Εργαστήριο, διαδερμικά διαμέσου καθετήρων, διαρκεί 1-2 ώρες υπό αναισθησία. Η νοσηλεία του ασθενούς διαρκεί 1-2 ημέρες επιμερισμένη 1 ημέρα στην Στεφανιαία Μονάδα και 1 ημέρα στην Καρδιολογική Κλινική. Μετά τον αποκλεισμό του ωτίου δεν είναι πια απαραίτητη η μακροχρόνια χορήγηση αντιπηκτικής αγωγής, η οποία και αντικαθίσταται με τη χορήγηση μικρής δόσης ασπιρίνης για 1 έως 6 μήνες.